Deireadh le diúltachas a dhúnmharaíonn smaointe – misean Mháire Zepf

Tá Máire Zepf, údar agus colúnaí ar An tUltach, ceaptha mar an chéad Chomhalta le Scríbhneoireacht Páistí ag an Chomhairle Ealaíon ó thuaidh agus ag Ionad Seamus Heaney in Ollscoil na Banríona. Post dhá bhliain atá ann.

Thosaigh Máire ag cur peann le pár seacht mbliana ó shin dá colún san iris seo, ‘In Ainm na Máthar’, ina ríomhann sí eachtraí a clainne ar dhóigh ghéarchúiseach, ghreannmhar. Ó shin tá trí leabhar foilsithe aici: Tubaiste ar an Titanic, Lá leis na Lochlannaigh agus Ná Gabh ar Scoil!, atá aistrithe go Cóiréis agus Béarla do léitheoirí i Meiriceá Thuaidh.

Labhair muid le Máire faoina post úr agus na spriocanna atá aici.

Cad é go díreach do ról? An ag scríobh do pháistí a bheas tú nó an mbeidh tú ag cur páistí i mbun pinn?
Is scríbhneoir do pháistí mé agus beidh mé ag scríobh liom ar mo shon féin le linn tréimhse an phoist nua seo. Ach maidir leis an ról féin, beidh mé ag plé le scríbhneoireacht do pháistí – leis na heagraíochtaí agus na húdair atá ag treabhadh leo cheana féin i ngort seo na litríochta do pháistí sa taobh seo tíre. Beidh mé ag obair ar fheachtais a chuirfeas páistí a léamh agus a bhaint pléisiúir as an léitheoireacht. Chomh maith leis sin, beidh mé ag cruthú scéimeanna chun dúil agus muinín sa scríbhneoireacht a chothú i measc páistí agus daoine óga.

An mbeidh deis agat do chuid féin a dhéanamh den ról, nó an bhfuil treoir dhaingean tugtha ag an Chomhairle Ealaíon agus ag Ionad Seamus Heaney duit?
An treoir dhaingean atá agam uathu ná go gcaithfidh mé mo chuid féin a dhéanamh den ról! Bíonn buanna agus taithí éagsúil ag gach scríbhneoir agus smaointe difriúla ag gach duine. Is dócha gur thaitin na smaointe a léirigh mé le linn an phróiseas agallaimh leo agus mar sin de, tá mise i mbun na loinge seo ar feadh dhá bhliain. Tá cead agam, agus fáilte romham, í a stiúradh go háiteacha a shílim féin go bhfuil sochar iontu. Ansin, i ndiaidh dhá bhliain, beidh captaen agus eachtra nua inti.

Cad iad na mórspriocanna atá agat?
Más mian linn léitheoirí agus scríbhneoirí óga a chothú chun léamh agus chun scríobh, ní don scoil amháin, ach don phléisiúr chomh maith, tá sé tábhachtach go mbeidh an sult i gcroílár na hoibre. Domsa féin mar scríbhneoir, mothaím go bhfuil draíocht ag baint le tús an phróisis – an splanc sin nuair a thagann smaoineamh chugat. Ba mhaith liom tograí a reáchtáil a théann go domhain isteach san eispéireas sin, go mothóidh daoine óga an fuinneamh cruthaitheach sin atá iontu. Cuideoidh mé leo síol de smaoineamh a ghlacadh agus é a fhás – in áit é a dhúnmharú le heaspa muiníne agus diúltachas, mar a dhéanaimid uilig go minic.

Ach tá fonn orm chomh maith feachtas a bhunú chun tuismitheoirí a chur ag léamh os ard sa bhaile. Sílim gurb é sin ceann de na rudaí is cumhachtaí is féidir a dhéanamh chun grá don litríocht a spreagadh sa bhaile, ní amháin agus na páistí iontach beag ach fiú nuair atá siad in ann léamh iad féin. Na leabhair chearta, nósmhaireachtaí na leabhar, guthanna amaideacha, grán rósta más gá – ach spórt a bheith againn le chéile leis an léitheoireacht.
[Ar lean thíos…]

Máire in QUB fada

Tá tú ag déanamh ceardlanna léitheoireachta i ngaelscoileanna le tamall anuas. Bunaithe ar an taithí sin, cad é a bheas tú ag déanamh sa dá bhliain atá romhainn?
Rinne mé cuntas ar na ceardlanna ar na mallaibh, agus tá 60 déanta agam i ngaelscoileanna, i leabharlanna agus ag féilte litríochta le bliain anuas! Tá mé ag foghlaim an t-am ar fad faoi na rudaí a oibríonn agus nach n-oibríonn. Le páistí óga, tá cluichí agus ceol de dhíth, gléasadh suas agus frapaí. Sa dóigh sin, bíonn siad féin gníomhach, páirteach agus ag baint sult as. Le páistí níos sine, tá sé níos fusa scleondar a spreagadh le smaointe. Is breá liom tobsmaointeoireacht a chleachtadh leo – is é sin nuair a chaitheann gach duine a gcuid smaointe ar théama le chéile agus fásann rudaí nua spleodracha as an chomhoibriú.

Cad é an tionchar, dar leat, atá ag scáileáin ar pháistí an lae inniu? An dtugann tú faoi deara difear idir páistí atá gafa leis an teicneolaíocht ar dhóigh nach bhfuil sláintiúil agus iad siúd a léann leabhair?
Níl rud ar bith cearr leis na scáileáin, dar liomsa. Is breá le daoine a bheith ag tuar deireadh na samhlaíochta, deireadh na léitheoireachta, deireadh an domhain! Ach i ndáiríre, tá idir mhaith agus olc sna scáileáin, mar atá i ngach rud. An rud a chuireann eagla ormsa, ní hé an t-am caite ar na gléasanna seo, ach an t-am nach bhfuil ann níos mó do rudaí eile. Má shúnn na scáileáin gach bomaite saor ar na páistí, tá fadhb againn. Deirtear go bhfuil sé iontach maith d’fhorbairt na samhlaíochta má tá páistí dubh dóite go minic, ach déarfainn nach n-aithníonn ár bpáistí an mothú sin mar a d’aithin muidne é.

Is i nGaeilge atá na trí leabhar atá foilsithe agat go dtí seo. An mbeidh ort tiontú ar a bheith ag scríobh i mBéarla anois? An mbeidh tú go fóill ag plé le gaelscoileanna agus ag scríobh leabhar i nGaeilge?
Chuir sé idir iontas agus áthas orm nach ndearnadh idirdhealú ar bith ó thaobh teanga de. Ach sin ráite, is dócha go bhfuil difríochtaí níos suntasaí idir scríbhneoirí pictiúrleabhar agus scríbhneoirí do dhéagóirí ná idir Gaeilgeoirí agus Béarlóirí sa seánra céanna. Beidh mise ag scríobh liom i nGaeilge – tá roinnt leabhar nua ag teacht amach agam i mbliana. Ach maidir leis an phost, ní fheicim ach buntáiste – gur féidir leis na tionscnaimh seo bheith i ngaelscoil nó i scoil Bhéarla mar an gcéanna agus gur féidir feachtais a reáchtáil sa dá theanga.

Cá has a dtagann an inspioráid do do chuid scéalta? Tá aithne curtha ag léitheoirí An tUltach ar do chlann féin thar na blianta i do cholún ‘In Ainm na Máthar’. An mbíonn tú ag triail rudaí úra leo agus ag dul i gcomhairle leo?
Is dócha, mar scríbhneoir, go mbíonn tú ag siúl fríd do ghnáthshaol agus an radar smaointe ar obair agat. Mar sin de, tagann inspioráid ó achan áit, na páistí san áireamh. Scríobh mé ‘Ná Gabh ar Scoil!’ nuair a bhí Lorcán s’agamsa ag tosú ar an bhunscoil. Chonaic mé na Mamaithe ar fad ag caoineadh taobh amuigh de gheataí na scoile agus shíl mé go raibh scéal grinn le hinse fúthu. Bíonn an-suim ag na páistí san obair atá ar siúl agam, agus is breá leo dréachtanna de rudaí a léamh sula bhfeiceann duine ar bith eile iad. Bíonn cineál de dhíchreideamh orthu go nglacann sé chomh fada sin dul ó dhréacht de scéal go leabhar críochnaithe.

Is féidir leat colún Mháire a léamh ar An tUltach ach síntiús a fháil anseo.

Tosóidh Máire Zepf i mbun oibre go hoifigiúil ar an 1ú Meitheamh mar Chomhalta le Scríbhneoireacht Páistí. Beidh eolas ar na himeachtaí agus ar na feachtais a bheidh sí ag reáchtáil le fáil ar a leathanach Facebook.

Máire ar phluid

Advertisements

Freagra

Líon amach do chuid faisnéise thíos nó cliceáil ar dheilbhín le logáil isteach:

Lógó WordPress.com

Is le do chuntas WordPress.com atá tú ag freagairt. Logáil Amach / Athrú )

Peictiúr Twitter

Is le do chuntas Twitter atá tú ag freagairt. Logáil Amach / Athrú )

Pictiúr Facebook

Is le do chuntas Facebook atá tú ag freagairt. Logáil Amach / Athrú )

Pictiúr Google+

Is le do chuntas Google+ atá tú ag freagairt. Logáil Amach / Athrú )

Ceangal le %s