An Buntáiste Breise: leabhar nua le Marcas Mac Ruairí

Leabhar nua é ‘An Buntáiste Breise’ do thuismitheoirí atá ag tógáil a gclainne i nGaeilge. Seo agallamh leis an údar, Marcas Mac Ruairí ó Ghlór na nGael, ina gcuireann sé síos ar ábhair an leabhair agus ar an leas a dhéanfaidh sé do theaghlaigh.

Cad é an ‘Buntáiste Breise’?
Roghnaíodh an teideal seo don leabhar le tabhairt le fios do thuismitheoirí go bhfuil sé ar leas a bpáistí go dtógfaí le Gaeilge iad agus go bhfuil buntáiste le baint as sin. Is é sin fócas chaidibil a haon an leabhair, a léiríonn buntáistí difriúla an dátheangachais.

Cé air a bhfuil an leabhar dírithe?
Tá an leabhar dírithe ar theaghlaigh atá ag tógáil a bpáistí le Gaeilge nó ar mhaith leo déanamh amhlaidh. Ní hionann na riachtanais a bhíonn ag gach teaghlach. Tá teaghlaigh ann gur cainteoirí dúchais iad sna Gaeltachtaí, áit ina bhfuil comhthéacs teanga agus comhthéacs pobail nach ionann é agus an comhthéacs do theaghlaigh taobh amuigh den Ghaeltacht. Is lámhleabhar é An Buntáiste Breise agus beidh léitheoirí difriúla ábalta a leas féin a bhaint as ag brath ar a gcomhthéacs féin.

Cad é an t-ábhar atá istigh ann?
Tá caibidlí sa leabhar faoi bhuntáistí an dátheangachais, an próiseas sealbhaithe teanga, pleanáil teanga don teaghlach, acmhainní tacaíochta agus an tacaíocht atá ar fáil do thuismitheoirí ar mhaith leo páistí a thógáil le Gaeilge. Tá foclóirín ag an chúl le téarmaí muirnín a bheidh an-áisiúil. Nuair a bhíonn tuismitheoirí ag foghlaim na Gaeilge, bíonn béim níos mó ar fhocail agus frásaí atá praiticiúil, cosúil le ‘Cá bhfuil do mhála scoile?’ ach ní chuidíonn sé sin le tuismitheoirí an grá a thaispeáint dá bpáistí.

Screen Shot 2017-04-21 at 15.09.12

Cad chuige ar mhothaigh tú go raibh a leithéid de leabhar de dhíth? An raibh tuismitheoirí á éileamh?
Tugann obair le Glór na nGael léargas dom ar a bhfuil ar siúl i saol na Gaeilge fud fad na tíre. Agus tá an t-uafás ar siúl! Is minic nach mbíonn pobal na Gaeilge féin eolach ar a bhfuil ar siúl sa chontae in aice leo, gan trácht ar níos faide anonn. Tá cúram ar Ghlór tacaíocht agus spreagadh a thabhairt do theaghlaigh Ghaeilge. Is léir dom go bhfuil tuismitheoirí ag tógáil clainne le Gaeilge gan treoir agus iad aineolach ar an tacaíocht atá ar fáil. Mhothaigh Glór na nGael gur fiú eolas agus comhairle úsáideach a bhailiú le chéile in aon fhoilseachán amháin.

Cad iad na deacrachtaí is mó atá ag teaghlaigh Ghaeilge?
Is é an easpa tacaíochta ó na seirbhísí sláinte an rud is mó a chruthaíonn deacrachtaí. D’eagraigh Glór na nGael roinnt cruinnithe le tuismitheoirí le heolas a bhailiú ar na riachtanais s’acu agus ba é an easpa cúram sláinte is mó a tháinig chun solais. Taobh amuigh den Ghaeltacht bíonn na teaghlaigh Ghaeilge scaipthe óna chéile, agus is dúshlán ann féin é sin.

Tá, ar ndóigh, teaghlaigh eile ag dul ar a dturas féin leis an teanga, ag athrú nósmhaireacht teanga an tí ó Bhéarla go Gaeilge. In a lán cásanna is é an córas gaelscolaíochta atá á spreagadh agus bíonn na tuismitheoirí sin ag foghlaim na Gaeilge taobh le taobh lena bpáistí.

Cad iad na bealaí is féidir le tuismitheoirí na deacrachtaí sin a shárú?
Tá eolas ar fáil sa leabhar faoin phróiseas sealbhú teanga agus na bearta is féidir le teaghlach a dhéanamh le nósmhaireacht na Gaeilge a chothú agus a chosaint sa bhaile. Is é an rud is tábhachtaí ná go dtuigfidh tuismitheoirí nach bhfuil siad ina n-aonar. Tá liosta de ghrúpaí tacaíochta sa leabhar chomh maith agus eolas sainiúil ann ar na cineálacha difriúla tacaíochta a sholáthraíonn siad.

Cá mhéad teaghlach Gaeilge atá ann, sa Ghaeltacht agus taobh amuigh di?
Ní léiríonn torthaí an daonáirimh thuaidh ná theas dúinn cá mhéad teaghlach Gaeilge atá sa tír. Tá 731 teaghlach ar bhunachar náisiúnta sonraí Ghlór na nGael. Tá siad cláraithe linn ó achan chontae in Éirinn. Is i mBaile Átha Cliath is mó atá siad seo agus láithreacht láidir i gCill Dara chomh maith. Bíonn breis agus 450 teaghlach eile ag glacadh páirte in imeachtaí Thuismitheoirí na Gaeltachta. Bheadh trasnaíocht áirithe idir na teaghlaigh seo, ach ní hionann an dá bhunachar. Tá Glór na nGael ag iarraidh go ndéanfaí taighde le líon, comhthéacs teanga agus lonnaíocht na dteaghlach Gaeilge a fhiosrú.

An mbíonn daoine ag tabhairt cúl leis an Ghaeilge as siocair go bhfuil sé ródhúshlánach clann a thógáil le Gaeilge sa lá atá inniu ann?
Ní féidir liom seo a fhreagairt. Tá a fhios againn taobh amuigh den Ghaeltacht go mbíonn teaghlaigh ag tiontú ar an Ghaeilge seachas ag tabhairt cúl léi. Ní hamhlaidh sa Ghaeltacht féin (seachas Gaeltacht Phort Láirge) agus is iomaí cúis atá leis sin – eisimirce, teip roinnt de na scoileanna Gaeltachta san am a chuaigh thart agus easpa misnigh ag sciar den phobal faoin teanga.

An bhfuil moltaí sa leabhar faoin dóigh a dtiocfadh leis an dá rialtas tuilleadh tacaíochta a thabhairt?
Ní thugann an leabhar faoin cheist seo. Tá Glór na nGael i ndiaidh tréimhse ama a chaitheamh i mbun comhrá le grúpaí eile atá ag feidhmiú sa ghort oibre seo, ag obair le teaghlaigh Ghaeilge, le straitéis aontaithe a chur le chéile. Tá dóchas againn go mbeidh sin luath air seo agus go mbeidh sé ina áis do na húdaráis agus iad ag iarraidh freastal ar riachtanais na dteaghlach Gaeilge.

Cad é mar atá an t-ábhar sa leabhar ag teacht le spriocanna Ghlór na nGael?
Nuair a rinne Foras na Gaeilge atheagar ar na grúpaí croí-mhaoinithe sa bhliain 2014, tugadh cúram do Ghlór na nGael tacaíocht agus spreagadh a thabhairt do theaghlaigh le Gaeilge. Thuigeamar go luath go raibh gá le leabhar den chineál seo le bonn a chur leis an obair, leabhar a bheadh mar áis ag na teaghlaigh.

An Buntáiste Breise ar fáil le ceannach ar líne ag www.udar.ie, ar €10. Seolfaidh Máire Zepf an leabhar i gCultúrlann McAdam Ó Fiaich i mBéal Feirste ar 1in Dé Sathairn 29 Aibreán 2017. Is é Frainc Mac Cionnaith a bheas mar fhear an tí.

Advertisements

Freagra

Líon amach do chuid faisnéise thíos nó cliceáil ar dheilbhín le logáil isteach:

Lógó WordPress.com

Is le do chuntas WordPress.com atá tú ag freagairt. Logáil Amach / Athrú )

Peictiúr Twitter

Is le do chuntas Twitter atá tú ag freagairt. Logáil Amach / Athrú )

Pictiúr Facebook

Is le do chuntas Facebook atá tú ag freagairt. Logáil Amach / Athrú )

Pictiúr Google+

Is le do chuntas Google+ atá tú ag freagairt. Logáil Amach / Athrú )

Ceangal le %s