Léirmheas: Seanfhocla Chonnacht

Seanfhocla Chonnacht le Tomás S. Ó Máille, in atheagar ag Donla Uí Bhraonáin

Léirmheas le Rónán Mac Murchaidh


Seanfhocla Chonnacht is teideal don leabhar tarraingteach seo bunaithe ar an saothar pinn a scríobh Tomás S. Ó Máille agus curtha in atheagar ag Donla Uí Bhraonáin.  Ba ábhar doctúireachta an saothar seo don údar agus is dá bharr a bhain sé an chéim sin amach i 1939.

Is minic leabhar ann gur fearr an dearadh ná an t-ábhar, ach breá bláfar agus atá an dearadh ar an leabhar tagartha seo, is é a mhalairt atá fíor sa chás seo. Fleadh do na céadfaí atá sa leabhar seo.  Ón chéad spléachadh air tugtar le fios go bhfuil urra oidhreachta ag baint leis ach go fóill féin, tá sé go hiomlán fóirsteanach don tráth aimsire seo.  Ach nach sin an tréith is suntasaí a bhíonn ag seanfhocla?  Is é sin le rá go dtugann siad leo críonnacht na gcianta beag beann ar a mbíonn ag titim amach thart orainn lenár linn féin.

Láithreach bonn agus tadhall an leabhair seo á mheas i do láimh agat is léir go bhfuil téagar ann a bhonntar ort go bog séimh le boladh leabhair úir á scaoileadh ó na duilleoga. Is ag méarú tríd na leathanaigh a fhaightear tuiscint ar chomh cuimsitheach agus atá an saothar seo ina bhfuil breis agus 5,000 seanfhocal, nó breis agus 11,500 seanfhocal san iomlán má thugtar na leaganacha éagsúla san áireamh.

Má léitear amach os ard iad faigheann an léitheoir fuaim, foghraíocht agus blas Chonnachta ag eascairt go tréan astu nó fágadh iad den chuid is mó sa dóigh ar bailíodh iad .i. gan róthionchar an chaighdeáin orthu.  Measaim féin gur maith an cinneadh sin gan baint den saibhreas atá iontu as siocair an saothar seo a bheith ag baint le caint bheo agus le béaloideas.  Ná cuireadh seo as do léitheoir as taobh amuigh de chúige Chonnacht áfach agus ná bac leis an bhaothchaint faoi chanúintí éagsúla – is teanga amháin í.  Rud eile de, cuirtear ciall na seanfhocla céanna in iúl go tric minic le tréan grinn nó fiú tarcaisne, a tharraing reacht gáire asam níos mó ná uair amháin.  Ar ndóigh déantar an cleas céanna ar na téamaí céanna i mbeagnach gach mórtheanga dhomhanda agus is maith ann é.  Seo a leanas cúpla sampla:

“Cailín óg cráifeach, seandiabhal ceart.” Carna, Co. na Gaillimhe, #2017

“Ceann eireoige, tóin seanchirce”, Mícheál Ó Dochartaigh (óna iníon Maedhbh) #2575

Tá an leabhar leagtha amach de réir téamaí éagsúla le cuidiú leis an léitheoir seanfhocla a aimsiú mar is cuí.  Lena chois sin, is mór an cuidiú an CD-ROM a thagann leis nó is féidir na seanfhocla a scagadh de réir ábhar, foinsí nó focal ar dhóigh atá soléite ar do ríomhaire.

Locht amháin a bheadh agam ar an bhunábhar go mbíonn ráitis ann ar uairibh gur fearr nath cainte a thabhairt orthu in ionad seanfhocail nó ní fheictear dom go mbíonn teachtaireacht mhór le sonrú orthu.  Mar shampla:

“Chomh géar le creamh”, Gleann Sál, Partraí, Co. Mhaigh Eo, #2051

“Chomh ciotach le muc ag dul suas dréimire”, Iorras, Co. Mhaigh Eo, #3876

Tríd is tríd, áis ar leith atá sa leabhar seo atá curtha i gcló ag Cois Life. Ar a bharr sin, ar €30 do leabhar faoi chlúdach crua, is mór is fiú é a bheith ar láimh agat ar son aitis agus staidéir araon.

Foilsithe: Márta 2010
Foilsitheoir: Cois Life
ISBN: 978-1-901176-41-4
Leathanaigh: 370
Clúdach: Crua
Praghas: €30

Advertisements

Freagra

Líon amach do chuid faisnéise thíos nó cliceáil ar dheilbhín le logáil isteach:

Lógó WordPress.com

Is le do chuntas WordPress.com atá tú ag freagairt. Logáil Amach / Athrú )

Peictiúr Twitter

Is le do chuntas Twitter atá tú ag freagairt. Logáil Amach / Athrú )

Pictiúr Facebook

Is le do chuntas Facebook atá tú ag freagairt. Logáil Amach / Athrú )

Pictiúr Google+

Is le do chuntas Google+ atá tú ag freagairt. Logáil Amach / Athrú )

Ceangal le %s